Një pikëllim i pakrahasueshëm: Kur një mike humbet një fëmijë

Ky artikull ishte botuar në numrin e fundit të “Ilire Revista”, shkurt 2016. 

Nga Marie Notcheva

loss

Kur djali im i madh ishte 11 vjeç, ai humbi mikun e tij nga kanceri. Ndërsa ulem para kompjuterit tim, saktësisht katër vjet më vonë, ende e ndiej therjen e pikëllimit të një nëne po aq të mprehtë, sikur të kishte ndodhur dje. Emri i tij ishte Xhosh. Në këtë artikull unë po përdor emrat realë, sepse ata ishin fëmijë të vërtetë, me emra të vërtetë dhe ishin me të vërtetë të rëndësishëm.

Shumë prej miqve të mi kanë kaluar përmes agonisë së paimagjinueshme të humbjes së një fëmije, qoftë in vitro, në fëmijëri apo në adoleshencë, por kjo është një agoni vetmitare, saqë edhe ata që janë më të afërt me prindin nuk arrijnë dot ta ndihmojnë. Ne duam të hyjmë në pikëllimin e një mikeje, e megjithatë nuk arrijmë ta bëjmë këtë plotësisht. Ajo që mund të bëjmë është të jemi të ndjeshëm ndaj tyre. Ka diçka egoiste të trashëguar, madje edhe te njeriu më i dhembshur, që na pengon të përjetojmë me të vërtetë, madje edhe në mënyrë të tërthortë, atë që një prind po kalon në këtë lloj humbjeje. Ne nuk mund të sigurojmë asnjë ngushëllim real; dhe as që duam të imagjinojmë tmerrin e plotë të përvojës së tyre. Instinkti ynë njerëzor është të veçohemi prej saj. Veçimi emocional është i nevojshëm në fushën mjekësore, dhe madje në një farë mase edhe në zyrën e këshillimit, por asnjëherë nuk të bën të ndihesh mirë, veçanërisht kur je prind.

Veçimi profesional përkundrejt përfshirjes personale

Si përkthyese mjekësore në Boston, herë pas here shoh raste pediatrike (të cilat rrallëherë janë terminale). Këta fëmijë zakonisht sillen këtu për të marrë trajtim mjekësor i cili nuk është i disponueshëm në Bullgari. Dy vite më parë, unë pata një detyrë pediatrike vonë në mbrëmje, ndërkohë që mezi po prisja të shkoja në shtëpi për të bërë tortën e ditëlindjes për vajzën time tetëvjeçare për festën e saj të nesërmen. Unë nuk e kisha fare idenë se brenda pak minutave do të më duhej t’i thosha një gruaje, njësoj si unë, se vajza e saj po vdiste.

Nëna e vajzës së vogël kishte ardhur vetëm për një konsultë me onkologun, ndërkohë që fëmija, gjithashtu 8 vjeç, kishte bërë tranz-fuzion gjaku te një spital tjetër. Ajo dhe vajza ime Natalia mund të kishin qenë shoqe. Nënës iu desh rreth një orë për të dhënë historinë mjekësore dhe ndërsa unë përktheja detajet e dhimbshme të trajtimit të neuroblastomës së vajzës, zemra m’u këput fare. Kanceri i saj kishte përparuar aq shumë, saqë nuk mund të bëhej më asgjë. Onkologu e këshilloi nënën, me lot në sy, që ta kthente vajzën në Bullgari.

Në 15 vite si përkthyese mjekës-ore, kjo ishte një nga dy herët kur kam qarë. Hera tjetër ishte një telefonatë. Unë duhej t’i thosha nënës së një studenti tetëmbëdhjetëvjeçar se djali i saj ishte vrarë në një aksident me motor. Ai quhej Xhorxh. Por problemi ishte se unë nuk mund të bëja asgjë. Unë e përqafova atë në ashensor, i thashë, “Më vjen keq”, dhe shkova në shtëpi. Unë nuk mund ta lija veten time të lëshohej në dhimbjen e asaj nëne të shkretë, sepse kështu nuk do të kisha qenë emocionalisht e disponueshme për fëmijët e mi. Ishte një ndjenjë e pakëndshme dhe u ndieva pak egoiste që e detyrova veten të ‘veçohesha’.

Por është ndryshe kur prindi që po mban zi është një mik i ngushtë. Mund të mos jetë ndryshe ‘biblikisht’, por gjithsesi është ndryshe. Kur një grua nga kisha varrosi djalin e saj tetëmbëdhjetëvjeçar disa vite më parë, unë e pata të vështirë ta shikoja në sy gjatë funeralit apo ta pyesja më pas rastësisht, “Si je?”. Stivëni tani do të ishte student në kolegj. Xhoshi, shoku i djalit tim, vdiq papritur pikërisht para Krishtlindjes. Pikëllimi që përfshiu prindërit, motrat e vëllezërit dhe familjen tonë të kishës ishte aq i madh dhe zemërcopëtues, saqë instinkti i natyrshëm ishte të tërhiqeshe, madje edhe atëherë kur doje të ofroje ngushëllim.

Unë jam prind. Unë nuk dua ta ndiej këtë tmerr. Unë nuk dua të shkoj atje me mendimet e mia. Bibla na thotë se ka ngushëllim. Le t’ia kujtojmë këtë njëri-tjetrit. Nuk është ‘frymërore’ ta ndiejmë këtë pikëllim, sidomos kur fëmija është në qiell. Jo dhimbje. Me të gjitha mënyrat, ndalo dhimbjen. Ne nuk mbajmë zi njësoj si paganët; ne kemi shpresë. Keit, e cila humbi djalin e saj njëvjeçar, Aleksin, për shkak të një defekti në zemër, tha: “Kjo humbje ta ndan zemrën më dysh”.

Ngushëllimi është një fjalë relative kur vjen puna te humbja e një fëmije. Nuk ka dashuri zëvendësuese; asnjë premtim biblik; asnjë shpresë e ardhme lavdie që të jetë aq e fortë sa të ta fshijë vuajtjen, dhimbjen e pafundme të boshllëkut që ndjen kur fëmija që t’i ke mbartur, ke ushqyer dhe për të cilin je përkujdesur, papritmas ikën. Ndonjëherë, gjithçka që mund të bësh si një mike është thjesht të gjendesh pranë, të mos i largohesh dhimbjes së prindit tjetër; të mos e mohosh atë; të mos e mbulosh me banalitete që tingëllojnë si frymërore. Disa muaj pasi Xhosh vdiq, pasi letrat e ngushëllimit ndaluan së ardhuri dhe pasi vaktet e ushqimit prej shoqeve nuk u sollën më, nëna e tij dhe unë kemi qarë ndërsa flisnim në telefon. “Më mungon kaq shumë… kjo nuk duhej të ndodhte”, tha ajo.

Asnjëherë mos e minimizo pikëllimin

Gjithmonë jam mahnitur nga skena te Gjoni 11, ku Jezusi qau bashkë me dy motrat, Marinë dhe Martën, për vdekjen e vëllait të tyre Llazarit. Edhe pse Ai e dinte se do ta ngjallte Llazarin dhe historia do të përfundonte “të lumtur përgjithmonë”, Shpëtimtari i racës njerëzore u prek aq shumë nga pikëllimi individual, njerëzor, saqë Ai zgjodhi të bëhej krejtësisht pjesë e tij. Nuk ka asnjë emocion njerëzor që Jezusi nuk e ka përjetuar plotësisht dhe vetëm ky fakt na jep një masë ngushëllimi në dhimbjen tonë. Vini re që Ai nuk e minimizon kurrë dhimbjen e tyre; Çliruesi ynë prekej nga vuajtja e bijve të Tij. Perëndia nuk thotë kurrë “mblidhe veten” ose “hidhe prapa krahëve”. Dhe as ne nuk duhet ta bëjmë një gjë të tillë; zia është një proces i gjatë, i vetmuar dhe tepër personal.

Ekziston një dëshirë e jashtë-zakonshme për prindin që të ri-bashkohet me fëmijën e vet ne qiell; gjëja më e mirë që mund të bësh për një mike që po mban zi është të ulesh qetësisht me të në dhomën e pritjes. Kjo nuk është shumë, por me barrën që po e mbajnë vetëm, ata kanë nevojë që të mos jenë vetëm në pikëllimin e tyre. Dy vite më vonë, pasi ishte zhvendosur, mamaja e Xhoshit më shkroi:

“Si nëna nënës… unë po eci përpara. Unë kam disa ditë vërtet të vështira dhe disa të mira. Perëndia ka qenë jashtëzakonisht i mirë në të gjitha bekimet që ka sjellë në jetën tonë, e megjithatë më duket sikur jam gjysëm në tokë e gjysëm në qiell. Perëndia thotë se njerëzit e tij humbasin për shkak të mungesës së vizionit…. Unë i kam kërkuar Atij për vizionin e Tij, që të mund t’i jap lavdi dhe nder emrit të Tij. Unë kam ndryshuar, por e di se Perëndia është i fortë dhe i aftë që ende të më përdorë. Mari, ka ditë që ai më mungon aq shumë, saqë më duket sikur zemra do të më pëlcasë. Sigurisht që Perëndia ka një arsye të mirë për këtë plan…. Unë e di se një ditë do ta kuptoj dhe madje edhe do ta lavdëroj Atë për këtë plan”.

Dhimbja e gjatë, e fshehtë e abortit të padëshiruar

Dikush, me arsye mund të pyesë: “Si është e mundur të duash dikë që nuk e ke njohur kurrë?”. Çdo nënë që ka mbartur një fëmijë përgjatë gjithë shtatzënisë ose jo, e di se dashuria për një fëmijë nuk është “e arsyeshme”. Në greqishten biblike ka katër lloje fjalësh për “dashuri” dhe njëra prej tyre “storge” (στοργή) përshkruan dashurinë për-
kujdesëse prindërore. Ajo është përdorur rrallë në veprat antike dhe thuajse në mënyrë ekskluzive si një përshkrues i marrëdhënieve brenda familjes. Ultratingujt modernë sot na japin mundësinë e përjetimit të atij momenti të mrekullueshëm kur ti shikon dhe dëgjon zemrën e bebes tënde tetëjavëshe që rreh brenda teje, por që nga fillimi i kohës Perëndia e ka mbjellë atë instikt prindëror të thellë, plot dashuri, brenda nesh si një reflektim i vetë zemrës së tij. Ai nuk mund të shpjegohet apo të arsyetohet.

Të humbasësh një fëmijë nëpërmjet një aborti të padëshiruar është një vetmi unike. Zakonisht nuk ka një varr; nuk ka asnjë shërbesë përkujtimore; asnjë letër apo telefonatë ngushëlluese. Personi që e përjeton duhet “të mbledhë veten” dhe të vazhdojë jetën sikur gjithçka të jetë normale. Por kjo nuk është normale; dhe kurrë nuk ka për të qenë. Jeta është kthyer përmbys, edhe pse askush nuk e sheh këtë. Ti ke humbur një pjesë të vetes sate që nuk mund të zëvendësohet kurrë; një plagë që vetëm Perëndia e sheh. Ti mban zi, sepse kurrë nuk e mbajte në krahë atë fëmijë; nuk e njohe kurrë atë; nuk pate mundësi as t’i jepje dhuratën e një emri. Gjithashtu, ekziston edhe ndjenja e fajit, “Mos ishte faji im? Mos bëra shumë ushtrime? A po haja mjaftueshëm? Mbase Perëndia po më ndëshkon…”.

Dhe pyetja ankuese mbi mirësinë e Perëndisë: “Përse Ai i jep dikujt një fëmijë, vetëm për t’ia marrë sërish? Ai mund të kishte bërë diçka për ta ndaluar këtë që të ndodhte. Ai nuk bëri asgjë. A është me të vërtetë Ai ‘në anën time’? Si mund të besoj se Perëndia është gjithmonë besnik, madje edhe kur unë nuk jam?”. Vdekja e një fëmije në çfarëdo moshe është një tragjedi dhe nëse një mike ta mirëbeson ty këtë humbje “të fshehur”, gjëja më e mirë që ti mund të bësh është që ta kuptosh atë gjë dhe ta lejosh atë të vajtojë.

Të ngushëllosh një mike në çdo lloj vuajtjeje

Gjëja më e vështirë rreth të ndihmuarit të një mikeje që ka humbur një fëmijë është, që pavarësisht të gjithë të vërtetës biblike dhe premtimeve të mirësisë të Perëndisë që ne kemi, dhimbja në të vërtetë nuk largohet kurrë. Ajo mpaket, por qëndron me prindin dhe asgjë që ne mund të themi nuk mund “ta lehtësojë atë”. Njësoj si me depresionin, gjëja më e rëndësishme që mikja jote në zi ka nevojë prej teje është, që ajo ta dijë se ti kujdesesh për të. Dhe që ti nuk do ta braktisësh atë kurrë, pavarësisht se sa e gjatë apo e vështirë është kjo fazë. Kur ti nuk di se ç’të thuash, kjo është një kohë e mirë për të mos thënë asgjë…, ndonjëherë lotët janë reflektimi më i sinqertë i zemrës së dikujt.

Nuk është e nevojshme (as e mençur!) që të jesh si miqtë e Jobit, të ofrosh këshillë; ta qortosh atë për mungesën e besimit; t’i thuash se pikëllimi i saj nuk është frymëror. Në kundërshtim me këtë, 2 Korintasve 1:3-4 na thotë qartë, se Vetë Perëndia na ngushëllon në të gjitha vuajtjet tona, që ne të mund të ngushëllojmë të tjerët me të njëjtin hir. Mos prediko e as mos mbaj leksion! Thjesht ngushëllo!

Perëndia e di me saktësi se çfarë ndien kur humbet një Bir. Ndërkohë që mund të duket se Ai qëndron në heshtje, të dish me siguri dhe thjeshtësi se Ai është pranë teje dhe se Ai kujdeset për zemrën e pikëlluar. Është pikërisht ajo që një prind i cili po kalon përmes kësaj tragjedie, ka nevojë të dijë e ta përjetojë. Mos u shqetëso për të thënë “gjënë e duhur”. Madje edhe në ditët më të këqija, dashuria e Tij personale është si një jastëk që na mbron, që asgjë të mos na lëndojë më aq shumë. Duke qenë e disponueshme, thjesht për të dëgjuar…, për ta mbështetur…, dhe po, madje edhe për të qarë së bashku, në një shkallë të vogël, ti ke mundësinë për t’i shfaqur zemrën përkujdesëse të Jezusit mikeve të tua në humbjen e tyre.

Çfarë mund të bëj për të treguar se kujdesem?

Ka disa gjëra shumë praktike që mund të bëni për të ndihmuar një mike në zi që të kalojë ditët. Çoji një vakt ushqimi. Kur dikush është në zi për shkak të një vdekjeje të papritur, përqendrimi që nevojitet për të kaluar përmes hapave të përgatitjes së një vakti ushqimi është shumë për të.

  • Ndihmo me përgatitjet e funeralit. Funeralet sjellin shumë stres mbi familjen e të vdekurit, jo vetëm financiarisht, por edhe praktikisht. Ndihmo me organizimin dhe detajet administrative; pastro apartamentin; kryej porositë në mënyrë që ajo të pushojë.
  • Merre në telefon shoqen tënde. Edhe disa muaj pas vdekjes së një fëmije, kur lulet janë tharë dhe vizitat ngushëlluese mbarojnë, pikëllimi i një prindi është ende i freskët. Ftoje atë për kafe; lëre atë të flasë për gjithçka që dëshiron.
  • Bëji të ditur asaj se po lutesh për të. Të dijë se një mike po lutet për të, madje edhe kur ajo është shumë e dobët për ta bërë vetë këtë, është ngushëllim që ndonjëherë do ta ndihmojë atë që të kalojë përmes ditës.

Për shkak se ne të gjithë mbajmë barrë të rënda në këtë epokë, ne duhet të “mbajmë barrët e njëri-tjetrit dhe duke bërë kështu, përmbushim ligjin e Krishtit” (Galatasve 6:2).

Advertisements

One thought on “Një pikëllim i pakrahasueshëm: Kur një mike humbet një fëmijë

  1. Franceska

    You brought me to tears. My mom had a miscarriage when I was about 8, and it still hurts me. A sister is what I’ve always wanted. Thank you for this article.

    Like

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s